Göz Kırptığımızda Neden Karanlık Görmeyiz?

Beynimiz, fark etmememiz için dünyayı her gün yüzlerce kez durdurur.

Hiç düşündünüz mü, günde yüzlerce kez göz kırpmamıza rağmen neden dünyayı kararıp aydınlanır gibi görmeyiz? Aslında gözlerimiz her kırpıldığında dünya gerçekten bir anlığına kaybolur. Ama beynimiz bunu bize hiç fark ettirmez.

İnsan ortalama olarak dakikada yaklaşık 15–20 kez göz kırpar. Bu da her dakika gözlerimizin toplamda yaklaşık 2–3 saniye kapalı olduğu anlamına gelir. Yani matematiksel olarak düşünürsek, gün boyunca aslında dakikalarca dünyayı görmeyiz. Ama bunun farkına bile varmayız.

Göz kırpmanın temel amacı gözü temizlemek ve nemli tutmaktır. Göz kapakları kapandığında göz küresi hafifçe yukarı doğru döner, gözyaşı bezlerinden gelen sıvı tüm göz yüzeyine yayılır, toz ve küçük parçacıklar temizlenir. Sonra göz tekrar açılır ve kaldığımız yerden görmeye devam ederiz.

Ama asıl ilginç olan kısım burada başlar:
Gözlerimiz kapandığında neden karanlık görmeyiz?

Bunun nedeni gözler değil, beyindir.

Bilim insanlarının yaptığı deneylerde, deneklerin gözlerine dışarıdan ışık gelmeyecek şekilde gözlükler takılmış ve çok güçlü fiber optik ışıklar ağız içinden retinaya yönlendirilmiştir. Yani gözler kapalı olsa bile retinaya ışık ulaşmaya devam etmiştir. Buna rağmen insanlar göz kırptıkları anda hiçbir şey görmediklerini söylemiştir. fMRI görüntüleri incelendiğinde ise göz kırpma anında beynin görme merkezinin kısa süreliğine devre dışı kaldığı görülmüştür.

Yani göz kırptığımız anda aslında ışık gözümüze gelmeye devam eder, fakat beyin görmeyi geçici olarak durdurur. Dünya gerçekten bir anlığına “kapanır”, ama bunu fark etmeyiz.

Beynin yaptığı ikinci şey ise göz tekrar açıldığında görüntüyü aynı yerde devam ettirmektir. Göz kırpma sırasında göz çok küçük hareketler yapar. Normalde bu hareketleri fark etmemiz gerekir. Ancak beyin, göz açıldığında yeni görüntüyü eski görüntüyle karşılaştırır ve göz kaslarını hemen ayarlayarak baktığımız noktayı tekrar aynı yere getirir.

Bu durum bir deneyle gösterilmiştir. Denekler karanlık bir odada ekrandaki küçük bir noktaya bakarken her göz kırpmalarında nokta ekranda biraz yana kaydırılmıştır. Denekler noktanın hareket ettiğini fark etmemiştir. Ancak gözlerini açtıklarında gözleri otomatik olarak noktanın yeni yerine yönelmiştir. Bir süre sonra gözler, noktanın nereye kayacağını tahmin etmeye bile başlamıştır.

Yani biz göz kırptığımızda sadece göz kapaklarımız kapanmaz.
Beyin bir anlığına görmeyi durdurur, görüntüyü hafızada tutar, gözleri yeniden ayarlar ve dünyayı kaldığı yerden devam ettirir.

Aslında fark etmeden her gün yüzlerce kez küçük bir şey olur:
Dünya bir anlığına durur ve sonra tekrar devam eder.

Ve biz bunun hiç farkına varmayız.